telegramwhite aparat igap soroush tartil hamrahquran

آموزش فصیح خوانی 13

fasihkhaniتفخیم و ترقیق

آخرین بحث محوری در اصول اساسی فصیح خوانی در قرائت قرآن کریم مبحث تفخیم و ترقیق است که این باب خود به سه بخش تقسیم می شود.

 

 

۱ – لام لفظ جلاله الله

۲ – راء

۳- الف مدی


تفخیم

تفخیم در لغت از ریشه فَخُمَ به معنای ضخیم و درشت شدن آمده است.مانند رجل فَخُمَ یعنی مرد با عظمت و البته منظور در اینجا عظمت معنوی است نه جسمی.

تفخیم در اصطلاح تجویدی عبارت است از درشت و با غلظت تلفظ نمودن حرف به گونه ای که فضای دهان از صدای آن پر شود.

 


ترقیق

ترقیق در لغت از ریشه رَقَّ ضد غلظت و درشتی و معادل نازک و سبک کردن می باشد. رقیق القلب یعنی دل نازک.

نازک و کم حجم تلفظ کردن حرف به گونه ای که فضای دهان از صدای آن پر نشود.

نکته : باید دانست که تمامی حروف مستعلیه تفخیم می شوند ولی استعلاء به معنای تفخیم نیست (دقت کنید). به عبارت دیگر هرحرف مستعلیه تفخیم می شود ولی هر حرف مفخمی لزوما دارای صفت استعلاء نمی باشد.

 

۱- تغلیظ و ترقیق حرف لام (ل)

تغلیظ همان تفخیم است.الا اینکه در مورد تفخیم حرف لام کلمه تغلیظ به کاربرده می شود.

لام فقط درکلمه الله دو حکم دارد و بقیه کلمات قرآنی به تبع صفت استفال بدون استثناء ترقیق می شود.

تغلیظ حرف لام در کلمه اللـه وقتی است که قبل از آن علامت فتحه یا ضمه بیاید.

اللــه سَمِعَ الله یَدُ الله رسولُ الله ایاتُ الله جعلهُ الله

ترقیق لام الله هنگامی است که قبل از آن علامت کسره بیاید.

بسمِ الله دونِ الله سبیلِ الله لِلهِ بِالله
بلِ الله بِاِذنِ الله یعصِ الله فضلِ الله فی الله

۲ – تفخیم و ترقیق راء

قبل از ورود به بحث جدید به نکات زیر توجه کنید :

۱ – اصولا ملاک در تفخیم راء فتحه و ضمه و عامل ترقیق راء کسره می باشد.

۲ – اگر حرف راء متحرک باشد توجه به حرف ما قبل و ما بعدش بی مورد است.

۳ – اگر حرف راء ساکن بود باید به حرف ما قبل توجه کرد اگر قبل از ان هم ساکن بود به دو حرف قبل از آن توجه می کنیم.

۴ – ما قبل الف مدی مفتوح است.مانند فراراً که راء مفتوح است.ما قبل واو مدی مضموم است مانند خاسرون که راء مضموم است.ما قبل یاء مدی مکسور است مانند قریبٌ که راء مکسور است.

موارد تفخیم حرف راء

۱ – راء مفتوحه و راء مضمومه.

رَبِّ رَحیم راحِمین سراباً
غفورٌ رُسُلُهُم تَسُرُّ رُبَما

۲ – راء ساکنه ماقبل مفتوح و مضموم.

بَرزَخ تَرحمنا اَرسَلَ مَریَم
قُرآن نُرسِلَ بُِرهانَکم مُرتَفَقاً

۳ – راء ساکنه ماقبل ساکن ما قبل مفتوح و مضموم.

وَالعَصر وَالفَجر وَتر خُسر
فَخر نُصر عُُسر یُسر

۴ – راء ساکنه ماقبل الف مدی و واو مدی.

اَبرار النَّهار ابصار معشار
نور تبور التَّنّور فخور

نکته : موارد ۳ و ۴ در هنگام وقف پدید می آید.در مورد مسئله ۴ اگر حرف راء دارای حرکت باشد حکمش فرق خواهد کرد.

۵ – راء ساکنه ماقبل همزه وصل.

اِرحَم رَبِّ الرّجعون اِرتدّوا اِرتبتم اِرجعی لِمَنِ ارتَضی

۶ – راء ساکنه ای که بعدش حرف مستعلیه بیاید به شرط اینکه در یک کلمه باشند.

اِرصاداً مِرصاداً فِرقَـهٍ قِرطاسٍ

 


موارد ترقیق حرف راء

 

۱ – راء مکسوره.

فَرِحَ رُجالٌ حرِّمَت یُرید اَرِنا

۲ – راء ساکنه ماقبل مکسور.

وِرد اِربه لَشِرذِمَه مِرفقاً

۳ – راء ساکنه ماقبل ساکن ماقبل مکسور.

ذِکر حِجر قّطر سِحر سِدر

۴ – راء ساکنه ماقبل یاء مدی.

عَشیر حَریر قَدیر نَصیر

۵ – راء ساکنه ماقبل یاء ساکنه.

خَیر طَیر غَیر سَیر

نکته : موارد ۳ تا ۵ در هنگام وقف پیش می آید.

۳ – تفخیم و ترقیق الف مدی.

الف مدی تابع حرف ماقبل خود می باشد.به این ترتیب که اگر قبل از الف مدی حرف مفخم واقع شود الف مدی تفخیم می گردد و اگر حرف قبل ترقیق شود الف مدی نیز ترقیق می شود.

تفخیم الف مدی.

قالَ یدُ الله هِوَ الله فِصالاً سُرادِقُها

ترقیق الف مدی.

الرَّحمن کتابٌ مالاً الحمدُ للـه انسانٍ

 

کلام امیر

threesqrکمترین حقی که از خدای سبحان بر گردن شماست

این که از نعمت های او در راه نافرمانی اش یاری نباید خواست .

نور علی نور

عن الفضیل بن یسار عن ابی عبدالله (علیه السلام ) قال سمعته یقول : ان الذین یعالج القرآن و یحفظه بمشقه منه و قله حفظ له اجران
** از فضیل بن یسار نقل شده که گفت: شنیدم امام صادق (علیه السلام) می فرمود: همانا کسی که با قرآن همدم است و آن را با مشقت و کمی حافظه حفظ می کند دو اجر دارد**
ترجمه اصول کافی- ج 6  ص 407

aparat robottelegram igap tartil soroush

 کلیه حقوق سایت محفوظ است.
طراحی و پشتیبانی: باسط وب